Door gebruik te maken van de GTB gaat u akkoord met de Eindgebruikersovereenkomst.

Koppelingen:
Vorig artikel: BEMACHTEN Volgend artikel: BEMAKEN
GTB Woordenboeken: MNW

BEMACHTIGEN

Woordsoort: ww.(trans.,refl.,zw.)

Modern lemma: bemachtigen

bedr. en wederk. zw. ww. Van Macht. Mnl. bemachtigen, naast het weinig of niet gebruikelijke bemachten (zie VERDAM 1, 873); hd. sich bemächtigen.
+A.  Iemand voorzien van macht, hem macht, volmacht tot iets geven; bij KIL. [1588] vertaald met potestatem dare, authoritatem dare. Thans verouderd.
De Hoog Heemraden van Rijnland …, na dat sy … in den Jare 1255 tot … Bedijkinge van Rijnland bemagtigd ende ingesteld waaren,   V. LEEUWEN, Beschr. v. Leyd. 39.
Elias mantel was bemachtigt om Elizam van de ploegh te nemen, en sijn vee te verlaten,   ORIZANDT, Democr. 17.
B.  Zich zelf macht over iets doen hebben, zich van iets meester maken, in verbinding met een al of niet omschreven genitief; verg. hd. sich bemächtigen. Thans niet meer in gebruik.
't Eilant van geen zeven voeten (t.w. zich zelf) Zich bemaghtigen, is meer Dan enz.,   VONDEL 7, 678 [1658].
So … Bemachtight (den brant) haer van 't hert, en overheerst de reden,   Ged. v. V. BAERLE e.a. 2, 99.
Gelyk ik ook voor twee dagen de gelegentheid vond, my … van de beurs van een Raadsheer … te bemagtigen,   HEINSIUS, Verm. Avant. 2, 198 [1695].
Men bemachtigt zich … van het opperste gezag,   MEERMAN, De Groot, Vergel. d. Gemeeneb. 3, 137.
Hij … koesterde het vaste denkbeeld … dat … een legioen van Daemonen zich zijns had bemagtigd,   V. OOSTERZEE, Lev. v. Jezus 2, 396.
+C.  Door macht iets aan zich onderwerpen, iets vermeesteren; het thans gewone gebruik.
Hy sal in stilligheyt komen, ende het Koninckrijcke door vleyingen bemachtigen,   Statenb., Dan. 11, 21 [ed. 1688].
Mijn Meester … Wou wel bemaghtigen den muur van Amsterdam, Maer enz.,   VONDEL 3, 412 [1637].
Tranen van berouw … zijn … de bateryen, die den hemel beucken, en bemachtighen,   DE BRUNE, Bank. 2, 325 [1658].
Zo dikwils … een stad door onze legers wierd bemagtigt enz.,   V. EFFEN, Spect. 12, 10 [1734].
Zoo de Bondgenooten Holland bemagtigden enz.,   V.D. PALM, Gedenkschr. 26 [1816].
Afl. Bemachtiger (”'s Lands Bemagtiger”, OUDAAN, Poëzy 2, 248; ”Een bemachtigher van een anders goet”, V. OUDENHOVE, O. en N. Dordr. 473 )
bemachtiging (”De bemagtiging van Zwol door de Kozakken”, V.D. PALM, Gedenkschr. 41 [1816]).
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1898.